Home Historie Artieste Bestuurders Febrikke Gouverneurs Kemedie Meziek Vollekstiepe De Werreke
 
Febrikke
Handel & Industrie
Lange tied veur Christus, waor in de buurt vaan Mestreech al handel vaan beveurbeeld vuurstein, die oet de mijne kaome vaan Rijckholt en Sint Geertruid. In de Romeise tied waor in Mestreech, gelege aon de Maos, 'n handelsplaots mèt versjellende hendelere. De Maos en de weeg, waore belaankriek veur 't transport vaan de handels-geujere. De weeg vaan Boulogne sur Mer nao Kölle, leep via Mestreech, en waor 'ne hoof verkiers-aojer veur de handel. 'ne Legerplaots wie Trajectum ad Mosam, trokke op kleine sjaol specialiste aon zoewie, pottemennekes, smei, leerluurderije, wagelmekers en mesjiens ouch sjeepsbouwers, meh die wèrkde miejer veur de lokale bewoeners. 't Plaotselek eerdewerk waor keukegereef en gebruuks-geujere. 't Groetste deil vaan ‘t in de Mestreechter boojem gevoonde eerdewerk, kaom oet verre streke .'t " Terra Sigillata " waor 'ne lux servies-good dat oet Italië kaom en woort oonder aandere via Boulogne sur Mer aongeveurd. In 't Rijnland produceerde Kölle väöl en sjoen glaas en eerdewerk veur 'den export. In 't jaor 550 had Mestreech 'ne keuninkleke   Frankische muntwerk-plaots. Muntslaag waor 't veurrech vaan 'ne landshier en  deende 't handelsverkier. Mestreech had neet allein 'ne muntslaag, meh ouch 'ne tol-euvergaank euver de Maos. In 779 woort deen euvergaank genump es ein vaan de belaankriekste tolle vaan 't Karolingische riek. De reviertol zouw tot 1796 blieve bestoon es "Kramertol " 'n heffing op alle geujere dee in Mestreech woorte gelos. Dee allein Mestreech passeerde, hoofde neet te betaole.   In de jaore róntelum 1.100 woorte geujere wie zink, iezer- erts, steinkool, bróns, zaait en zoe miejer, euver de Maos gebrach, nao aander stei of len. Mestreech had in de Middeliewe 'ne bleuende lake-industrie, en 't Mestreechter laken waor bekind in gans Europa, ouch umtot 't goojekaop waor. De lake-wevers woende in de middeliewe op twie plaotse boete den’ ierste umwalling, naomelek in 't Jekerketeer en in 't Boschstraotketeer. Door de ligking bij 'nen euversteek vaan de maos, is de Mestreechterhandel nao 't vertrek vaan de Romeine noets gans verlore gegaange. Wienie de stad perceis markt-rechte kraog is neet bekind. 
In 744 maakde Pepijn van Herstal bekind,'n wèt dee veur sjreef, um in edere stad vaan 't Merovingische riek 'ne verpliechde mèrret te hawwe. Mèt de koms vaan de Franse in 1794, veranderde d'r väöl mèt de handel in Mestreech. De boere hoofde neet mie " Tienden "  te betaole en de nog bestaonde " Hieredeenste"   kaome te vervalle. De nuie Franse groondwèt hufde de ambachte op en maakde 't vrijje handels oondernumme meugelek. Door 't wegvalle vaan de tolgrenze opende veur Mestreech 'ne nui handels gebeed, dat ziech oetstrekde vaan de Middelandse zie tot aon de Noordzie.  Oonder keuning Willem 1 woorte alderlei verkierswege verbeterd zoe wie de weeg nao Aoke dee gepavejd woort mèt plavejstein en in 1829 'ne weeg nao Battice en Verviers. De weeg nao Maaseik en Roermun woorte aofgemaak en in 1827 woort de Zuid-Willems vaart en 't Bassing opegestèld. In de jaore tösse 1815 en 1830 beperkde de Mestreechter industrie ziech groetendeils tot 't verwerreke of bewerreke vaan agrarische produkte oet 'den umgeving.                        
‘ne Middeliewse merret.
De oondernummers waore in deen tied leerlujers, distillateurs, beerbrouwers, en azien handelere. Veur d'n handel waore 't oongunstige teije Bij de  aofsjeiding vaan Belzj, en  in 1830 waor Mestreech umslote door Belzje soldaote en aofgeslote veur 't achterland. De grens waor rótelum de stad, en veroerzaakde alderlei financieel naodeilige douane ambras, dee 't internationaal handelsverkier belemmerde. In 1836 begós Petrus Regout mèt zien eerdewèrk en glaasfebrik gelege aon de Boschstraot. 't Waor 't begin vaan 'ne plaotseleke groet industrie dee lange tied väöl werk gaof aon doezende wèrklui. Mèt de aonwezigheid vaan 't kortbij gelege Luikse kolebekke, hadde ouch aandere bedrieve hei vaan perfiet. Wie Mestreech in 1887 mie es 30.000 inwoeners had, en woort opgenome in 't rijjke vaan Nederlands groetste steij, hadde 18 oondernummers mèt twinteg of miejer wèrknummers in totaal 5.168 wèrklui in deens, boevaan allein al 3.209 wèrkde bij de Firma Regout. 't Inwoeners aontal greujde in 1828 nao 21.233, in 1887 nao 30.000 en in 1919 nao 41.000. En nao de annexatie vaan Sint Pieter en aajt Vroenhove in 1920 tot 54.267 inwoeners. De industrie kós neet genog arbeids plaotse verzörrege en in deen tied waor 'ne werekeloosheid vaan 40% vaan de femilies die op de ein of aandere meneer door 't Börregerlek Errembestuur woorte oondersteund. De woening ambras woort later door de bouw-vereiniginge serieus opgepak door nui wieke wie Blauw Dörrep te bouwe.
Pepijn de Korte
Keuning Willem 1
Petrus Regout
De Sphinx
Bassin mèt Sphinx  febrikke 1927
Febrikke